W ostatnich latach polska scena narkotykowa przechodzi istotną transformację. Obok tradycyjnych substancji psychoaktywnych pojawia się coraz więcej doniesień o rosnącym użyciu ketaminy, szczególnie wśród osób w wieku 15-30 lat. Substancja pierwotnie stosowana jako środek znieczulający w medycynie i weterynarii, stała się popularnym narkotykiem rekreacyjnym, budząc poważne obawy specjalistów ds. uzależnień oraz służb zdrowia publicznego.

Czym jest ketamina? Fakty, które zaskakują

Ketamina to syntetyczny związek chemiczny opracowany w 1962 roku przez Calvina Stevensa w laboratoriach Parke-Davis. Ciekawostką jest, że została po raz pierwszy przetestowana na więźniach w Michigan – eksperyment, który dziś byłby nie do pomyślenia z etycznego punktu widzenia. Podczas wojny w Wietnamie ketamina zyskała przydomek “Buddy Drug” – amerykańscy medycy polowi cenili ją za to, że w przeciwieństwie do morfiny nie obniżała ciśnienia krwi u rannych żołnierzy.

W medycynie stosowana jest jako anestetyk dysocjacyjny, szczególnie w anestezjologii pediatrycznej i weterynaryjnej. Jej działanie polega na blokowaniu receptorów NMDA w mózgu, co prowadzi do stanu dysocjacji – poczucia oddzielenia umysłu od ciała. Ketamina jest jedynym anestetykiem, który nie hamuje oddechu – dlatego WHO umieściła ją na liście leków niezbędnych, szczególnie w krajach rozwijających się.

Paradoksalnie, ta sama substancja, która w 2019 roku została zatwierdzona przez FDA jako przełomowy lek na depresję lekooporną (w formie esketaminy – sprayu do nosa Spravato), na ulicach znana jest jako “Special K”, “Kit Kat”, “Vitamin K” czy “Horse Tranquilizer”.

Skala zjawiska w Polsce – liczby mówią same za siebie

“W ciągu ostatnich trzech lat widzimy dramatyczny wzrost pacjentów z problemami związanymi z ketaminą. O ile w 2019 roku mieliśmy może 2-3 przypadki rocznie, teraz to 2-3 przypadki miesięcznie” – mówi dr Bogusław Habrat, kierownik Zespołu Profilaktyki i Leczenia Uzależnień Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

Według danych Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii, w 2023 roku policja zabezpieczyła ponad 50 kg ketaminy – to wzrost o 300% w porównaniu z 2020 rokiem. “Ketamina przestała być niszowym narkotykiem elit klubowych. Trafiła do mainstreamu” – komentuje kom. Mariusz Ciarka, rzecznik Komendy Głównej Policji.

Szczególnie niepokojące są dane z Pomorza. “W Trójmieście ketamina stała się trzecim najpopularniejszym narkotykiem po marihuanie i amfetaminie wśród osób poniżej 25 roku życia” – alarmuje Marcin Kornak z gdańskiej Fundacji Redukcji Szkód.

Dlaczego ketamina? Głosy z ulicy

“Pierwszy raz spróbowałam keta na imprezie techno w Krakowie. Koleżanka powiedziała, że to jak wejście do innego wymiaru. Miała rację. To nie jest jak ćpanie czy koks – to kompletnie inna bajka. Jakbyś na chwilę przestała istnieć w swoim ciele” – opowiada 22-letnia Maja, studentka kulturoznawstwa.

“Dla mnie to była ucieczka od rzeczywistości, która mnie przerastała. Studia, praca, kredyt studencki, brak perspektyw. Po kecie wszystko to przestawało mieć znaczenie. Wchodziłem w K-hole i czułem, że jestem wszędzie i nigdzie jednocześnie” – wspomina 26-letni Bartek, obecnie w trakcie terapii.

Ciekawym fenomenem jest popularność ketaminy w środowisku młodych artystów i twórców. “W mojej bańce warszawskiej keta to norma. Ludzie biorą ją na wernisażach, w klubach, na aftersach. To taki status symbol – że stać cię na dobrą ketę z darknetu, a nie jakieś tanie dopalacze” – przyznaje 28-letni grafik, prosząc o anonimowość.

Specyfika polskiego kontekstu – między Wschodem a Zachodem

Polska znajduje się w szczególnej sytuacji geopolitycznej, która wpływa na rynek narkotykowy. “Jesteśmy na skrzyżowaniu szlaków przemytniczych. Ketamina z Indii i Chin trafia przez Polskę do Europy Zachodniej, ale coraz więcej zostaje u nas” – wyjaśnia dr Michał Kidawa z Collegium Medicum UJ, ekspert ds. nowych substancji psychoaktywnych.

Ciekawostką jest, że Polska ma jedną z największych w Europie legalnych fabryk ketaminy – Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa produkują ją na potrzeby medyczne. “To pokazuje absurd wojny z narkotykami – ta sama substancja w jednym kontekście ratuje życie, w innym je niszczy” – komentuje dr Kasia Malinowska-Sempruch z Open Society Foundations.

“Polski rynek narkotykowy bardzo szybko adaptuje trendy z Zachodu. To, co popularne w Berlinie czy Londynie, za 2-3 lata trafia do Warszawy i Krakowa” – mówi Piotr Jabłoński z Społecznej Inicjatywy Narkopolityki.

Zagrożenia i konsekwencje zdrowotne – brutalna prawda

“Widziałem 25-latków z pęcherzami moczowymi 80-latków. Ketaminowy pęcherz to koszmar – ciągły ból, krew w moczu, konieczność sikania co 15 minut. Niektórzy kończą z workiem na mocz do końca życia” – opisuje dr Andrzej Stanaszek, urolog z warszawskiego szpitala MSWiA.

Najbardziej przerażająca jest historia 23-letniej Oli z Wrocławia, która po dwóch latach regularnego używania ketaminy musiała mieć usunięty pęcherz moczowy. “Lekarze powiedzieli, że mój pęcherz wyglądał jak u osoby chorej na raka w stadium terminalnym. A ja tylko imprezowałam w weekendy” – opowiada dziewczyna.

Mało znanym faktem jest, że ketamina może powodować tzw. “K-cramps” – skurcze brzucha tak silne, że użytkownicy porównują je do bólów porodowych. “To paradoks – bierzesz środek przeciwbólowy, który powoduje niewyobrażalny ból” – mówi dr Habrat.

Psychologiczne konsekwencje są równie dramatyczne. “Ketamina może wywołać stan podobny do schizofrenii. Mieliśmy pacjenta, który po przedawkowaniu był przekonany, że żyje w symulacji komputerowej i próbował się ‘wylogować’ skacząc z balkonu” – wspomina dr Bartosz Gierus, psychiatra z Instytutu Psychiatrii i Neurologii.

Fenomen “K-hole” – doświadczenie śmierci na życzenie

K-hole to stan głębokiej dysocjacji wywołany wysoką dawką ketaminy. Użytkownicy opisują go jako doświadczenie własnej śmierci, wyjście poza czas i przestrzeń, spotkanie z “maszynowymi elfami” czy podróż przez tunele świetlne.

“To jak najbardziej realne doświadczenie śmierci, jakie możesz mieć będąc żywym. Widziałem swoje ciało z góry, przeszedłem przez tunel, spotkałem zmarłych bliskich. Problem w tym, że niektórzy nie chcą wracać” – opowiada 29-letni Michał, były użytkownik.

Naukowcy są zafascynowani tym fenomenem. Prof. Karl Jansen z University of Auckland twierdzi, że K-hole może symulować doświadczenia z pogranicza śmierci (NDE). “Ketamina uwalnia w mózgu glutaminian, który w momencie śmierci chroni neurony przed uszkodzeniem. To może wyjaśniać, dlaczego doświadczenia ketaminowe są tak podobne do relacji osób, które przeżyły śmierć kliniczną” – wyjaśnia.

Ketamina w popkulturze – od Trainspotting do polskiego rapu

Ketamina pojawiła się w popkulturze już w latach 90. W filmie “Trainspotting” bohaterowie wspominają o “witaminie K”, a w serialu “Skins” jeden z bohaterów umiera po przedawkowaniu ketaminy zmieszanej z alkoholem.

W polskim rapie ketamina też znalazła swoje miejsce. Taco Hemingway w utworze “Człowiek z dziurą zamiast krtani” rapuje: “Ketamina w weekend, to nie speed”. Young Leosia wspomina o “Special K” w swoich tekstach. “To normalizuje używanie. Młodzi słuchają i myślą, że skoro raper bierze, to może być spoko” – martwi się Katarzyna Kowalczyk z Fundacji Praesterno.

Ciekawostką jest, że ketamina stała się tematem memów internetowych. “Ketamine, I must consume” z Baby Yodą czy “K-hole simulator” to popularne żarty w społecznościach internetowych. “Memy oswajają narkotyki, sprawiają że wydają się zabawne i nieszkodliwe” – komentuje dr Łukasz Kamieński, autor książki “Narkotyki w wojnie”.

Odpowiedź systemu – między prohibicją a redukcją szkód

“Polski system jest w średniowieczu jeśli chodzi o politykę narkotykową. Karanie użytkowników nie działa, tylko wypycha problem w podziemie” – nie owija w bawełnę Jerzy Owsiak, który w ramach WOŚP promuje programy redukcji szkód.

Niektóre miasta próbują nowych rozwiązań. W Krakowie działa program “Party Safe”, gdzie na imprezach można anonimowo przetestować czystość substancji. “Od kiedy działamy, liczba zatruć na imprezach spadła o 40%” – chwali się koordynator programu.

“Potrzebujemy czegoś na wzór portugalskiego modelu dekryminalizacji. Tam używanie narkotyków traktuje się jak problem zdrowotny, nie kryminalny. Efekt? Najmniejsza liczba zgonów związanych z narkotykami w Europie” – argumentuje prof. Monika Płatek z Wydziału Prawa UW.

Ketamina jako lek – paradoks współczesnej medycyny

Największym paradoksem jest fakt, że ta sama substancja, która niszczy życie młodych ludzi, ratuje innych przed samobójstwem. “Esketamina w sprayu do nosa to przełom w leczeniu depresji lekoopornej. Działa w ciągu godzin, nie tygodni jak tradycyjne antydepresanty” – wyjaśnia prof. Janusz Heitzman, konsultant krajowy ds. psychiatrii.

“Moja córka próbowała się zabić trzy razy. Żadne leki nie działały. Po terapii ketaminowej wróciła do życia. To ten sam związek, który zabija innych nastolatków na imprezach. Gdzie tu logika?” – pyta matka 19-latki leczonej ketaminą w warunkach klinicznych.

W USA działają już kliniki ketaminowe oferujące infuzje w leczeniu depresji, PTSD czy przewlekłego bólu. Sesja kosztuje 400-800 dolarów. “To medyczna gentryfikacja – bogaci leczą depresję ketaminą w klinikach, biedni ćpają na imprezach i trafiają na ostry dyżur” – komentuje gorzko aktywista z Drug Policy Alliance.

Mroczna strona – ketamina jako narkotyk gwałtu

O czym rzadko się mówi, to wykorzystywanie ketaminy jako “rape drug”. “Ketamina w drinkach to coraz częstszy problem. Ofiara traci kontrolę nad ciałem, ale pozostaje przytomna. To koszmar” – mówi kom. Anna Wolska z wydziału ds. przestępstw seksualnych KSP.

“Pamiętam wszystko, ale nie mogłam się ruszyć. Jakby mój umysł był uwięziony w sparaliżowanym ciele. Zgłosiłam to na policję, ale powiedzieli, że bez dowodów nic nie zrobią” – opowiada 24-letnia Anna, ofiara napaści.

Problem w tym, że ketamina szybko znika z organizmu – po 48 godzinach praktycznie nie do wykrycia w standardowych testach. “To idealna broń przestępców – trudna do wykrycia, łatwa do zdobycia” – przyznaje toksykolog sądowy.

Darknet i social media – nowe kanały dystrybucji

“Kupowanie dragów nigdy nie było prostsze. Wchodzisz na Tor, zamawiasz jak na Amazonie, płacisz bitcoinem, za trzy dni masz w paczkomacie” – opisuje 24-letni student informatyki.

Na Telegramie działają dziesiątki grup oferujących ketaminę. “Warszawa K”, “Kraków Special”, “Poznań Vitamin” – nazwy mówią same za siebie. “Dilerzy oferują próbki gratis dla nowych klientów. To jak marketing farmaceutyczny, tylko nielegalny” – mówi były dealer, obecnie współpracujący z fundacją pomagającą uzależnionym.

Instagram i TikTok to kolejne platformy. “Szukasz hasztaga #ketamine i znajdujesz setki profili. Oczywiście oficjalnie sprzedają ‘suplementy diety’ czy ‘sole do kąpieli'” – wyjaśnia Michał Legan z Nask, zajmujący się cyberprzestępczością.

Perspektywy na przyszłość – co nas czeka?

“Jeśli nic się nie zmieni, za 5 lat będziemy mieli epidemię ketaminowych pęcherzy u 30-latków. System zdrowia nie jest na to przygotowany” – ostrzega prof. Piotr Burczyński z Polskiego Towarzystwa Urologicznego.

Eksperci wskazują na konieczność edukacji. “Młodzi ludzie nie wiedzą, że ketamina niszczy pęcherz nieodwracalnie. Myślą, że jak przestaną brać, wszystko wróci do normy. To nieprawda” – mówi Justyna Dąbrowska z Fundacji Res Humanae.

“Potrzebujemy kampanii jak z papierosami. Pokazać młodego człowieka z workiem na mocz i napisać: ‘Ketamina – czy warto?'” – proponuje dr Habrat.

Niektórzy widzą nadzieję w nowych technologiach. “Pracujemy nad aplikacją, która na podstawie zdjęcia źrenicy może określić, czy ktoś jest pod wpływem ketaminy. To może pomóc rodzicom i nauczycielom” – mówi dr inż. Tomasz Kowalski z Politechniki Warszawskiej.

Pokolenie K: Dlaczego polska młodzież ucieka w ketaminowy trans?

Wprowadzenie

W ostatnich latach polska scena narkotykowa przechodzi istotną transformację. Obok tradycyjnych substancji psychoaktywnych pojawia się coraz więcej doniesień o rosnącym użyciu ketaminy, szczególnie wśród osób w wieku 15-30 lat. Substancja pierwotnie stosowana jako środek znieczulający w medycynie i weterynarii, stała się popularnym narkotykiem rekreacyjnym, budząc poważne obawy specjalistów ds. uzależnień oraz służb zdrowia publicznego.

Czym jest ketamina? Fakty, które zaskakują

Ketamina to syntetyczny związek chemiczny opracowany w 1962 roku przez Calvina Stevensa w laboratoriach Parke-Davis. Ciekawostką jest, że została po raz pierwszy przetestowana na więźniach w Michigan – eksperyment, który dziś byłby nie do pomyślenia z etycznego punktu widzenia. Podczas wojny w Wietnamie ketamina zyskała przydomek “Buddy Drug” – amerykańscy medycy polowi cenili ją za to, że w przeciwieństwie do morfiny nie obniżała ciśnienia krwi u rannych żołnierzy.

W medycynie stosowana jest jako anestetyk dysocjacyjny, szczególnie w anestezjologii pediatrycznej i weterynaryjnej. Jej działanie polega na blokowaniu receptorów NMDA w mózgu, co prowadzi do stanu dysocjacji – poczucia oddzielenia umysłu od ciała. Ketamina jest jedynym anestetykiem, który nie hamuje oddechu – dlatego WHO umieściła ją na liście leków niezbędnych, szczególnie w krajach rozwijających się.

Paradoksalnie, ta sama substancja, która w 2019 roku została zatwierdzona przez FDA jako przełomowy lek na depresję lekooporną (w formie esketaminy – sprayu do nosa Spravato), na ulicach znana jest jako “Special K”, “Kit Kat”, “Vitamin K” czy “Horse Tranquilizer”.

Skala zjawiska w Polsce – liczby mówią same za siebie

“W ciągu ostatnich trzech lat widzimy dramatyczny wzrost pacjentów z problemami związanymi z ketaminą. O ile w 2019 roku mieliśmy może 2-3 przypadki rocznie, teraz to 2-3 przypadki miesięcznie” – mówi dr Bogusław Habrat, kierownik Zespołu Profilaktyki i Leczenia Uzależnień Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

Według danych Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii, w 2023 roku policja zabezpieczyła ponad 50 kg ketaminy – to wzrost o 300% w porównaniu z 2020 rokiem. “Ketamina przestała być niszowym narkotykiem elit klubowych. Trafiła do mainstreamu” – komentuje kom. Mariusz Ciarka, rzecznik Komendy Głównej Policji.

Szczególnie niepokojące są dane z Pomorza. “W Trójmieście ketamina stała się trzecim najpopularniejszym narkotykiem po marihuanie i amfetaminie wśród osób poniżej 25 roku życia” – alarmuje Marcin Kornak z gdańskiej Fundacji Redukcji Szkód.

Dlaczego ketamina? Głosy z ulicy

“Pierwszy raz spróbowałam keta na imprezie techno w Krakowie. Koleżanka powiedziała, że to jak wejście do innego wymiaru. Miała rację. To nie jest jak ćpanie czy koks – to kompletnie inna bajka. Jakbyś na chwilę przestała istnieć w swoim ciele” – opowiada 22-letnia Maja, studentka kulturoznawstwa.

“Dla mnie to była ucieczka od rzeczywistości, która mnie przerastała. Studia, praca, kredyt studencki, brak perspektyw. Po kecie wszystko to przestawało mieć znaczenie. Wchodziłem w K-hole i czułem, że jestem wszędzie i nigdzie jednocześnie” – wspomina 26-letni Bartek, obecnie w trakcie terapii.

Ciekawym fenomenem jest popularność ketaminy w środowisku młodych artystów i twórców. “W mojej bańce warszawskiej keta to norma. Ludzie biorą ją na wernisażach, w klubach, na aftersach. To taki status symbol – że stać cię na dobrą ketę z darknetu, a nie jakieś tanie dopalacze” – przyznaje 28-letni grafik, prosząc o anonimowość.

Specyfika polskiego kontekstu – między Wschodem a Zachodem

Polska znajduje się w szczególnej sytuacji geopolitycznej, która wpływa na rynek narkotykowy. “Jesteśmy na skrzyżowaniu szlaków przemytniczych. Ketamina z Indii i Chin trafia przez Polskę do Europy Zachodniej, ale coraz więcej zostaje u nas” – wyjaśnia dr Michał Kidawa z Collegium Medicum UJ, ekspert ds. nowych substancji psychoaktywnych.

Ciekawostką jest, że Polska ma jedną z największych w Europie legalnych fabryk ketaminy – Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa produkują ją na potrzeby medyczne. “To pokazuje absurd wojny z narkotykami – ta sama substancja w jednym kontekście ratuje życie, w innym je niszczy” – komentuje dr Kasia Malinowska-Sempruch z Open Society Foundations.

“Polski rynek narkotykowy bardzo szybko adaptuje trendy z Zachodu. To, co popularne w Berlinie czy Londynie, za 2-3 lata trafia do Warszawy i Krakowa” – mówi Piotr Jabłoński z Społecznej Inicjatywy Narkopolityki.

Zagrożenia i konsekwencje zdrowotne – brutalna prawda

“Widziałem 25-latków z pęcherzami moczowymi 80-latków. Ketaminowy pęcherz to koszmar – ciągły ból, krew w moczu, konieczność sikania co 15 minut. Niektórzy kończą z workiem na mocz do końca życia” – opisuje dr Andrzej Stanaszek, urolog z warszawskiego szpitala MSWiA.

Najbardziej przerażająca jest historia 23-letniej Oli z Wrocławia, która po dwóch latach regularnego używania ketaminy musiała mieć usunięty pęcherz moczowy. “Lekarze powiedzieli, że mój pęcherz wyglądał jak u osoby chorej na raka w stadium terminalnym. A ja tylko imprezowałam w weekendy” – opowiada dziewczyna.

Mało znanym faktem jest, że ketamina może powodować tzw. “K-cramps” – skurcze brzucha tak silne, że użytkownicy porównują je do bólów porodowych. “To paradoks – bierzesz środek przeciwbólowy, który powoduje niewyobrażalny ból” – mówi dr Habrat.

Psychologiczne konsekwencje są równie dramatyczne. “Ketamina może wywołać stan podobny do schizofrenii. Mieliśmy pacjenta, który po przedawkowaniu był przekonany, że żyje w symulacji komputerowej i próbował się ‘wylogować’ skacząc z balkonu” – wspomina dr Bartosz Gierus, psychiatra z Instytutu Psychiatrii i Neurologii.

Fenomen “K-hole” – doświadczenie śmierci na życzenie

K-hole to stan głębokiej dysocjacji wywołany wysoką dawką ketaminy. Użytkownicy opisują go jako doświadczenie własnej śmierci, wyjście poza czas i przestrzeń, spotkanie z “maszynowymi elfami” czy podróż przez tunele świetlne.

“To jak najbardziej realne doświadczenie śmierci, jakie możesz mieć będąc żywym. Widziałem swoje ciało z góry, przeszedłem przez tunel, spotkałem zmarłych bliskich. Problem w tym, że niektórzy nie chcą wracać” – opowiada 29-letni Michał, były użytkownik.

Naukowcy są zafascynowani tym fenomenem. Prof. Karl Jansen z University of Auckland twierdzi, że K-hole może symulować doświadczenia z pogranicza śmierci (NDE). “Ketamina uwalnia w mózgu glutaminian, który w momencie śmierci chroni neurony przed uszkodzeniem. To może wyjaśniać, dlaczego doświadczenia ketaminowe są tak podobne do relacji osób, które przeżyły śmierć kliniczną” – wyjaśnia.

Ketamina w popkulturze – od Trainspotting do polskiego rapu

Ketamina pojawiła się w popkulturze już w latach 90. W filmie “Trainspotting” bohaterowie wspominają o “witaminie K”, a w serialu “Skins” jeden z bohaterów umiera po przedawkowaniu ketaminy zmieszanej z alkoholem.

W polskim rapie ketamina też znalazła swoje miejsce. Taco Hemingway w utworze “Człowiek z dziurą zamiast krtani” rapuje: “Ketamina w weekend, to nie speed”. Young Leosia wspomina o “Special K” w swoich tekstach. “To normalizuje używanie. Młodzi słuchają i myślą, że skoro raper bierze, to może być spoko” – martwi się Katarzyna Kowalczyk z Fundacji Praesterno.

Ciekawostką jest, że ketamina stała się tematem memów internetowych. “Ketamine, I must consume” z Baby Yodą czy “K-hole simulator” to popularne żarty w społecznościach internetowych. “Memy oswajają narkotyki, sprawiają że wydają się zabawne i nieszkodliwe” – komentuje dr Łukasz Kamieński, autor książki “Narkotyki w wojnie”.

Odpowiedź systemu – między prohibicją a redukcją szkód

“Polski system jest w średniowieczu jeśli chodzi o politykę narkotykową. Karanie użytkowników nie działa, tylko wypycha problem w podziemie” – nie owija w bawełnę Jerzy Owsiak, który w ramach WOŚP promuje programy redukcji szkód.

Niektóre miasta próbują nowych rozwiązań. W Krakowie działa program “Party Safe”, gdzie na imprezach można anonimowo przetestować czystość substancji. “Od kiedy działamy, liczba zatruć na imprezach spadła o 40%” – chwali się koordynator programu.

“Potrzebujemy czegoś na wzór portugalskiego modelu dekryminalizacji. Tam używanie narkotyków traktuje się jak problem zdrowotny, nie kryminalny. Efekt? Najmniejsza liczba zgonów związanych z narkotykami w Europie” – argumentuje prof. Monika Płatek z Wydziału Prawa UW.

Ketamina jako lek – paradoks współczesnej medycyny

Największym paradoksem jest fakt, że ta sama substancja, która niszczy życie młodych ludzi, ratuje innych przed samobójstwem. “Esketamina w sprayu do nosa to przełom w leczeniu depresji lekoopornej. Działa w ciągu godzin, nie tygodni jak tradycyjne antydepresanty” – wyjaśnia prof. Janusz Heitzman, konsultant krajowy ds. psychiatrii.

“Moja córka próbowała się zabić trzy razy. Żadne leki nie działały. Po terapii ketaminowej wróciła do życia. To ten sam związek, który zabija innych nastolatków na imprezach. Gdzie tu logika?” – pyta matka 19-latki leczonej ketaminą w warunkach klinicznych.

W USA działają już kliniki ketaminowe oferujące infuzje w leczeniu depresji, PTSD czy przewlekłego bólu. Sesja kosztuje 400-800 dolarów. “To medyczna gentryfikacja – bogaci leczą depresję ketaminą w klinikach, biedni ćpają na imprezach i trafiają na ostry dyżur” – komentuje gorzko aktywista z Drug Policy Alliance.

Mroczna strona – ketamina jako narkotyk gwałtu

O czym rzadko się mówi, to wykorzystywanie ketaminy jako “rape drug”. “Ketamina w drinkach to coraz częstszy problem. Ofiara traci kontrolę nad ciałem, ale pozostaje przytomna. To koszmar” – mówi kom. Anna Wolska z wydziału ds. przestępstw seksualnych KSP.

“Pamiętam wszystko, ale nie mogłam się ruszyć. Jakby mój umysł był uwięziony w sparaliżowanym ciele. Zgłosiłam to na policję, ale powiedzieli, że bez dowodów nic nie zrobią” – opowiada 24-letnia Anna, ofiara napaści.

Problem w tym, że ketamina szybko znika z organizmu – po 48 godzinach praktycznie nie do wykrycia w standardowych testach. “To idealna broń przestępców – trudna do wykrycia, łatwa do zdobycia” – przyznaje toksykolog sądowy.

Darknet i social media – nowe kanały dystrybucji

“Kupowanie dragów nigdy nie było prostsze. Wchodzisz na Tor, zamawiasz jak na Amazonie, płacisz bitcoinem, za trzy dni masz w paczkomacie” – opisuje 24-letni student informatyki.

Na Telegramie działają dziesiątki grup oferujących ketaminę. “Warszawa K”, “Kraków Special”, “Poznań Vitamin” – nazwy mówią same za siebie. “Dilerzy oferują próbki gratis dla nowych klientów. To jak marketing farmaceutyczny, tylko nielegalny” – mówi były dealer, obecnie współpracujący z fundacją pomagającą uzależnionym.

Instagram i TikTok to kolejne platformy. “Szukasz hasztaga #ketamine i znajdujesz setki profili. Oczywiście oficjalnie sprzedają ‘suplementy diety’ czy ‘sole do kąpieli'” – wyjaśnia Michał Legan z Nask, zajmujący się cyberprzestępczością.

Perspektywy na przyszłość – co nas czeka?

“Jeśli nic się nie zmieni, za 5 lat będziemy mieli epidemię ketaminowych pęcherzy u 30-latków. System zdrowia nie jest na to przygotowany” – ostrzega prof. Piotr Burczyński z Polskiego Towarzystwa Urologicznego.

Eksperci wskazują na konieczność edukacji. “Młodzi ludzie nie wiedzą, że ketamina niszczy pęcherz nieodwracalnie. Myślą, że jak przestaną brać, wszystko wróci do normy. To nieprawda” – mówi Justyna Dąbrowska z Fundacji Res Humanae.

“Potrzebujemy kampanii jak z papierosami. Pokazać młodego człowieka z workiem na mocz i napisać: ‘Ketamina – czy warto?'” – proponuje dr Habrat.

Niektórzy widzą nadzieję w nowych technologiach. “Pracujemy nad aplikacją, która na podstawie zdjęcia źrenicy może określić, czy ktoś jest pod wpływem ketaminy. To może pomóc rodzicom i nauczycielom” – mówi dr inż. Tomasz Kowalski z Politechniki Warszawskiej.

Głosy rodziców – dramat rodzin

“Syn wrócił z imprezy i nie poznawał mnie. Mówił, że jestem obcą osobą, która podszywa się pod jego matkę. To trwało trzy dni. Myślałam, że oszalał na zawsze” – płacze Maria, matka 19-letniego Kuby.

“Córka wydała oszczędności na studia na ketaminę. 15 tysięcy w pół roku. Jak się dowiedziałam, było już za późno – trafiła do szpitala z niewydolnością nerek” – opowiada Andrzej z Łodzi.

Powstają grupy wsparcia dla rodziców. “Ketamina – rodzice przeciw” na Facebooku liczy już ponad 3000 członków. “Wymieniamy się informacjami, wspieramy, szukamy terapeutów. System nas zostawił samych” – mówi założycielka grupy.

Pokolenie na rozdrożu

“Nazywają nas pokoleniem K. Nie dlatego, że wszyscy ćpamy ketę, ale dlatego, że żyjemy w stanie ciągłej dysocjacji – między rzeczywistością a wirtualem, między nadzieją a beznadzieją” – podsumowuje 25-letnia Zuza, blogerka i aktywistka.

Historia ketaminy w Polsce to opowieść o paradoksach współczesności – substancja ratująca życie i je niszcząca, lek i narkotyk, ratunek i przekleństwo. To także historia o młodym pokoleniu szukającym ucieczki od rzeczywistości, która je przytłacza.

“Nie chodzi o to, żeby demonizować ketaminę czy użytkowników. Chodzi o to, żeby zrozumieć, dlaczego młodzi ludzie wolą K-hole od rzeczywistości. I może zamiast walczyć z objawami, powinniśmy zająć się przyczynami” – konkluduje prof. Janusz Sierosławski, socjolog z Instytutu Psychiatrii i Neurologii.

Czy Polska znajdzie sposób na pomoc “pokoleniu K”? Czy będziemy potrafili odpowiedzieć na ich potrzeby inaczej niż prohibicją i karaniem? Od odpowiedzi na te pytania zależy przyszłość tysięcy młodych ludzi balansujących na krawędzi ketaminowego snu i brutalnej jawy.

Jak powiedział jeden z byłych użytkowników: “Ketamina daje ci to, czego szukasz – ucieczkę. Problem w tym, że kiedyś musisz wrócić. A rzeczywistość, do której wracasz, jest jeszcze gorsza niż ta, od której uciekałeś.”